Kur gjeopolitika e Ankarasë bëhet në kafenetë e (ish) Bllokut

“Nëse njerëzit e përcaktojnë një situatë si të vërtetë, pasojat prej saj janë të vërteta.” W.I.Thomas dhe D.S.Thomas, The Child in America

Shkrimin e tij në gazetën Shqip të datës 26 Nëntor te titulluar “Turqia dhe iluzioni ballkanas i aleancës” i cili ne pamje të pare të jep përshtypjen e një analize serioze mbi marrëdhëniet ndërkombëtare dhe specifikisht mbi aleancat rajonale z.Dritan Hila e hap çuditërisht me një pasazh nga romani Skënderbeu i Sabri Godos ku tekstualisht thuhet: “Turku ka nevojë për kalin ,jataganin dhe Kuranin”, po ti bashkëngjisim këtij fragmenti edhe vargjet e famshme të rilindasit Naim Frashëri: “O dritë që lind andej nga perëndon” të cilat artikullshkruesi ja ndërfut tekstit për të treguar aspiratat euroatlantike të elitave drejtuese të periudhës së pas Pavarësisë e deri në ditët e sotme (këtu nuk ben përjashtim as Enver Hoxha pasi komunizmi si ideologji ishte alternativa e kapitalizmit ose thënë ndryshe dy ane te se njejtes medalje, Modernizmit Perëndimor) kemi përpara syve strukturën e krejt shkrimit të Hilës, strukturë e cila as më shumë e as më pak nuk është tjetër veçse dikotomia e vjetër orientaliste e cila e ndante botën bardhë e zi në dy blloqe monolite Lindje-Perëndim ku sigurisht Perëndimi ishte simbol i Dritës(iluminizmit), Arsyes , Forcës dhe Progresit, Virilitetit, vetë idesë së epërmë të Qytetërimit ndërsa Lindja ,despotike, obskurrantiste, irracionale, e dobet, femërore, e penetrueshme, e mbarsshme ose me nje fjale antipod i të parit.
Në këto pak rreshta nuk kam për qëllim ta analizoj shkrimin, apo serinë e shkrimeve të botuar nga autori në fjalë në faqet e Shqipit nën dritën e fenomenit që studiuesi dhe intelektuali i shquar amerikano-palestinez E.W.Said e pëkufizon si orientalizëm dhe me elegancë i bën një trajtim shkencor në veprën me të njëjtin titull Orientalism (Pantheon Books, New York, 1978)** dhe as ta analizoj këtë fenomen në kontekstin shqiptar pasi pedagogu E.Sulstarova e ka trajtuar me mjaft elokuencë në librin e tij Arratisje nga lindja: orientalizmi shqiptar nga Naimi te Kadare edhe pse shkrimet e Hilës mund të kontribuojne pozitivisht ne zgjerimin e Arratisjes me ndonjë kapitull suplementar.
Ajo që unë dua të analizoj këtu eshtë përdorimi i letërsisë artistike me karakter të pastër fiksional dhe ideologjik për ndërtimin e realiteteve të paqena dhe imponimin më pas të këtyre “realiteteve”si rreziqe aktuale për vendin në kuadër të aleancave të mundshme rajonale. Autori gjate te gjithe tekstit e ka të pamundur të shkruajë më shumë se dhjetë rreshta pa rënë në kundërthënie me veten; “jatagani” dhe “Kurani” paskan ngjizur tek ADN-ja e turkut ekspansionizmin duke e çuar deri tek Portat e Vjenës dhe se kjo karakteristikë, sipas Hilës “qëndron dhe se shpirti turk ka mbetur i njëjtë”. Këto abstragime mistiko-gjenetike qe vetëm “shkenca” dhe katekizmi hiljan mund të na i bëjë të kuptueshme kërkojnë trajtim më vete por ajo që të le gojëhapur e të merr frymën është binjakëzimi i “shpirtit” ekspansionist islamo-osman me kemalizmin republikan i cili njihet historikisht si luftarakisht antiislam, modernizues dhe pro Perëndimor duke thënë se :
Në ditët e sotme, mund të thuhet se karakteristika qëndron dhe shpirti turk ka mbetur i njëjtë: Shprehja “Pamja e jashtme shpesh të gënjen”, duket sikur është stisur për Turqinë, pasi disfata në Luftën e Parë Botërore dhe ngushtimi i Perandorisë së Osmanëve në kufijtë e asaj që sot është Republika Turke, ridimensionoi edhe politikën e saj të jashtme, ku gati për një shekull, pasardhësit e osmanëve ishin ose një shtet me politikë të theksuar neutraliste në gjysmën e parë, ose anëtarë besnikë të NATO-s më vonë, por me një profil të ulët ndërkombëtar, e megjithatë, themeluesi i Turqisë moderne, Kemal Ataturk, duket se midis rreshtave kishte lënë edhe mesazhin për rolin e ardhshëm të Turqisë, ku duke folur për politikat që duhej të ndiqte vendi i tij, thoshte se “Turqia duhet të kujdeset si për paqen brenda kufijve ashtu edhe për atë jashtë kufijve”.Për të vijuar vërtik me: Vështirë ta ndash se kur një komb ndihet i sigurt në vetvete, pasi edhe Roma u bë perandori botërore, kur fshatarët e shtatë kodrave buzë lumit Tevere, shtynin gjithmonë e më shumë kufijtë e fshatit, për të pasur brezin e sigurisë, deri sa arritën dhe e shtrinë në tri kontinente. Siç duket fare qartë me një harresë gati sklerotike autori vazhdon në paragrafin e mësipërm të flasë për ekspansionizmin romak i cili pa pikën e dyshimit nuk ka qenë assesi i frymëzuar nga Kurani. Por nëse turqit na qenkërshkan frymëzuar nga parimet kuranore atëherë romakët dhe pasuesit e tyre modernë europianë nga cilat parime ekspansioniste udhehiqeshin? Përgjigja e Hilës është e pjesshme duke nxjerrë në pah vetëm sigurinë territoriale dhe lë pas dore etjen për pasuri, toka, skllevër dhe lëndë të parë për vënien në lëvizje të makinerisë industriale, simbolit unik të progresit Perëndimor. Është e tepërt te kujtojme edhe gërshetimin e këtij ekspansioni me “Misionin Civilizues” te Njeriut Të Bardhe te iniciuar prej Francës. A mund të na përgjigjet me sinqeritet Dritan Hila se ç’forca shtytëse e kane dislokuar Flotën ushtarake amerikane në pesë oqeane dhe gjashtë kontinente duke i dhënë kështu administratës së këtij shteti një ubikuitet të pa parë ndonjëherë në historinë botërore, ndërsa anti globalizmi sot si lëvizje është i paërfytyrueshëm pa qenë simultan dhe në sinkroni të plotë me anti amerikanizmin?
Faktet e qarta tek një mendje e cila si premisa për kuptimin e realiteteve vendos fantazitë letrare nuk bëjnë shumë dobi. Me padurim pritet vetem ngritja e Perandorië Imagjinare neo Osmane dhe thyerja e Portave te Vjenës. Por edhe nëse Turqia kërkon ta projektojë veten si superfuqi moderne të së ardhmes me ç’të drejtë morale mund të kundërshtohet ky projekt nga Hila kur ky njeri nuk nge lart parimisht flamurin e anti imperializmit proletar por përkundrazi atë të një tjetër perandorie, Amerikës? Po, po, pasi flamurin antiimperialist të marksizëm-leninizmit ka vendosur t’ia ngjeshë në dorë Muhamed Abdyl Uehabit pa e pyetur fare as sheikun e Arabisë dhe as pasuesit e tij të sotëm të cilët janë betuar për zbythjen nga Gadishulli Arabik edhe të Perandorisë së Hilës po për të njëjtat arsye që Abdyl Uehabi luftoi Osmanët, (sipas idhtarëve te sheik Abdyl Uehabit) përdhosjen e qyteteve të shenjta të Mekës dhe Medinës.
Nga historiografia nacional-komuniste Hila merr si të mirëqenë edhe urrejtjen en block të shqipëtarëve apo vendeve dikur nën sundimin e Perandorisë Osmane kundrejt vetë kësaj Perandorie duke lënë jashtë konsiderate të gjitha interpretimet alternative që ekzistojnë të paktën nga autorë shqiptarë ose ballkanas rreth kësaj periudhe historike. Në bibliotekat e universiteteve Perëndimore dhe veçanërisht në ato izraeliane të cilat janë ta angazhuara seriozisht në kuptimin e konflikteve racore, etnike dhe fetare, kjo për shkat të pozitave anemike që ka ky shtet në rajon, gjenden mjaft studime serioze mbi periudhën e sundimit Osman në Lindjen e Mesme, dhe në Gadishullin Ballkanik. Studime të cilat krahas objektivitetit që i karakterizon e kanë të pamundur të mos flasin me superlativa për sistemin e famshëm të mileteve në marrëdhënie me pakicat, sistem i cili për pjesën dërrmuese të studiuesve ka qenë më i miri për kohën në rang perandorishë.***
Është e vërtetë që Perandoria Osmane degradoi në pesë dekadat e fundit të jetës së saj dhe një pjesë e mirë e këtyre dështimeve i atribuohet edhe “ndriçimit” të terrenit me “dritën që lindte andej nga perëndonte” dritë e cila i hapi rrugën nacionalizmit të Xhon Turqve dhe genocidit ndaj armenëve. Por edhe këtu faktet tregojnë se numri i viktimave të dhunës etnike dhe fetare në pesëqind vjet sundim Osman në Lindje të Mesme dhe Ballkan janë më të vogla se sa ato të shtatëdhjetë vitive të fundit kur situatën e morën në dorë elitat nacionaliste. Nobelisti turk Orhan Pamuk në librin e tij me kujtime “Stambolli” dëshmon me trishtim se në dyzet vjet kemalizëm (1923-1963) numri i greko-ortodoksëve viktimë të histerisë nacionaliste turke arriti shifrën 50 000 (vrasje, dëbime, përdhunime) shifër e cila përsëri gjithmonë sipas Pamukut ngelet më e madhe se ajo e arritur gjatë 500 viteve sundim perandorak duke përfshirë këtu edhe luftën për marrjen e Kostandinopojës.Besoj se Pamuku vetë do te sekëlldisej pamasë kur ta shihte veten brenda “shpirtit turk” që propozon Hila dhe me ADN-në e programuar po nga ky i fundit pasi e njohin anë e kënd botës si ateist dhe të majtë. Por sigurisht që zëri i Hilës nga tribunat mediatike të Tiranës nuk është as për Ankaranë dhe as për Moskën, as për Uashingtonin dhe as për Pekinin e aq më pak për Romën dhe Brukselin. Ky zë është pjesërisht për veshët e elitës politike shqiptare ndërsa për masat votuese luan rolin e qenit të stanit i cili i rrëfen bagëtisë rrugën se nga nuk duhet të ecë.
Dritan Hila mburret me vlerat perëndimore të lirisë dhe demokracisë të cilat bëhen relative sapo vihet në diskutim një konkurent i mundshëm si Turqia ku një qeverie të zgjedhur demokratikisht dhe me vullnet të lirë si alternativë ndaj ndjenjave të tyre “të theksuara” fetare i vihet marrja e pushtetit në mënyrë antidemokratike nga forcat e armatosura. Ky lloj dopio standarti nuk është risi për veshët e amerikano-jugorëve, iranianëve, apo fqinjëve tanë grekë, p.sh. ku Sh.B.A-ja kontribuoi në mënyrë të qenësishme në vitet 70 të shekullit të kaluar për mbajtjen në fuqi të regjimeve fashiste për interesat e saj strategjike në kuadër të Luftës së Ftohtë.
Duke vazhduar të qëndrojmë në “botën e vlerave” ftohja e Turqisë ndaj Izraelit shihet si makinacion i ulët taktik për të fituar admirimin arab dhe aspak si një distancim parimor ndaj padrejtësisë. Nuk e di si e sheh Hila mbështetjen e pakushtëzuar të Amerikës ndaj po të njëjtit shtet i cili në shkelje të hapur me të gjitha konventat dhe rezolutat ia përdor armatimin kësaj të fundit për genocid ndaj palestinezëve etnik? Duke e fajësuar Ataturkun në fillim të shkrimit të tij së bashku me Islamin(?) si një nga shteghapësit e ekspansionizmit turk çuditërisht Hila e mbyll shkrimin e tij si më poshtë: Nëse Turqia do të ndjekë rrugën të cilën e filloi Ataturku (cilën rrugë, atë të ekspansionit?), natyrisht me korrigjimet që kërkon koha (për shembull?) ka për të qenë risi në botën Islame (a thua shtetet e tjera të Lindjes së Mesme jetokërkan në kohën e Harun el Rrashidit); pjesë e rëndësishme integrale e qytetërimit modern dhe do të ketë si deri më tani përkrahjen e tij. Në të kundërt, aeroplan mbajtësen që ka planifikuar të ndërtojë, vështirë se do ta realizojë me inxhinjerët e universiteteve të Ulan Batorit dhe Tashkentit.****
Ekpsertiza gjeopolitike e Hilës tregon se edhe Universiteti i Tiranës nuk është më i fisëm se ai i kryeqyteteve të mësipërm aziatikë me emra ekzotikë dhe se kafenetë nga auditorët dallohen vetëm nga mënyra se si ia kanë pozicionuar karriget, ku ligjin nuk e bën argumenti por forca ideologjike me të cilën imponohet çka është e leverdisshme konjukturalisht për pushtetin.
Rudian Zekthi në pasthënien që i bën përkthimit shqip të Orientalizmit në mënyrë mjaft iluminuese na bën të kuptojmë fenomenin pjesë e të cilit është artikullshkruesi në fjalë. Zekthi vazhdon si më poshtë:
Të ndodhur për pese shekuj nën një perandori orientale, elitat shqiptare siç është e natyrshme qenë elita imperiale. Dobësimi dhe rënia e Perandorisë Osmane, orientale në shekullin XIX-XX, korrespondon në Shqipëri me lindjen e elitave nacionaliste, të paktën nga Rilindja Kombëtare e deri më sot. Këto elita jo-më-imperiale rënien e Perandorisë Osmane e kanë përbrendësuar si disfatë të fuqisë iracionale të Orientit, karshi fuqisë racionale të Oksidentit. Ky përbrendësim siç sapo treguam, ka bërë qe elitat shqiptare të besojnë verbërisht se dija prodhon fuqi. Dhe duke qenë përherë nën presionin e shovinizmit të Oksidentit nuk kanë arritur dot të bëhen pjesë e Oksidentit. Dija prodhon fuqi pra por jo për shipëtarët (por për Oksidentin) të cilët të dominuar nga Oksidenti nuk ja njohin vetes të drejtën të kenë dije, meqë paraprakisht nuk kanë as fuqi racionale sepse nuk duan t’ia marrin Oksidentit, as fuqi iracionale sepse nuk duan t’ua japë Orienti. Ky është një variant i shtrimit të problemit shqiptar: ne nuk ia njohim vetes të drejtën për të pasur dije meqë këtë të drejtë e ka fituar përfundimisht Oksidenti, duke e përdorur fuqine ( e prodhuar nga kjo dije) me drejtësi duke na çliruar nga fuqia pa drejtësi e Orientit.
Besoj se kaq do të ishte e mjaftueshme për të gjithë ata të sërës së Hilës që pretendojnë të kenë përfaqësuar vlerat dhe idealet më të larta të Perëndimit se më shumë se shartim i fantazive dhe imagjinatave Perëndimi është pjellë e kërkimit të së vërtetës me gjitha shijet e saj.
Nolian Seitaj*/eZani i naltë
*Autori vazhdon Masterin në Studime Amerikane pranë Universitetit të Torinos, Itali.
** Orientalizmi, E.W. Said, Shtëpia Botuese “2lindje2perëndime”, Tiranë, Nëntor 2009
*** Ethnicity, Pluralism, and the State in The Middle East, Milton.J.Esman and Itamar Rabinovich, Tel Aviv University Press 1984 dhe A History of the Modern Middle East, William L. Cleveland, Westview Press Colorado 2000.
**** Komentet ne kllapa janë të miat
Advertisements
Posted in Parody Science, Të përzgjedhura nga shtypi shqiptar | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Mevludi shkencor i Nënë Terezës

Dikur mbaj mend të kem lexuar një shkrim të Fatos Lubonjës mbi debilizimin e njeriut shqiptar. Ndërsa vetë jam e mendimit se kemi të bëjmë më shumë me dukurinë e servilizimit të njeriut shqiptar, që ndryshe do të përkthehej në debilizim të racionalizuar, ajo që përjetova sot më bëri të mendoj se Lubonja ka tërësisht të drejtë. Duke shpresuar se do të kini durimin të më lexoni deri në fund, dua të tregoj dhe shfrej njëkohësisht se çfarë më bën ta përkrah gjithnjë e më shumë tezën e debilizimit.

Para vetëm pak ditësh u ktheva në Shqipëri për të qëndruar pak kohë pranë familjes, pas një viti të lodhshëm studimi/kërkimi. Por Shqipëria është një vend që të nxit të kërkosh, edhe kur këtë nuk e ke aspak ndërmend. Paradite më qëlloi të kaloja në qendër dhe ishte e pamundur të mos shihja një poster të madh sa vetë Pallati i Kulturës, ku thuhej se kryeministri i shqiptarëve të Shqipërisë e kishte shpallur 2010-tën vitin e Nënë Terezës. Ndërsa kisha kohë që ndiqja online se kthimi i Nënë Terezës në mit kombëtar dhe shenjtore të kombit nuk është kaluar pa reagime nga disa grupe njerëzish dhe disa intelektualë, mes të cilëve edhe Fatos Lubonja e Rexhep Qosja, asnjëherë nuk kisha pasur rastin të shoh apo përjetoj drejtpërdrejtë rituale të shenjtërimit kombëtarist, apo më mirë të them, mënyrën sesi ndërtohet një mit (pasi shumica e miteve kombëtare tonat janë trashëguar nga shekulli i 19të).

Prandaj kur pashë njerëz të mbledhur para Teatrit të Operas dhe Baletit, mendova se kjo mund të kishte lidhje me posterin e stërmadh. Aty për aty vendosa të pyesja dhe të ndryshoja destinacionin e vendit për ku isha nisur.
Intuita nuk më kishte gënjyer. Në orën dhjetë, Ministria e Turizmit, Kulturës, Rinisë dhe Sporteve, organizonte një konferencë përkujtimore për Nënë Terezën. Gjatë fjalës së hapjes mora vesh se me këtë veprimtari hapej cikli i veprimtarive kulturore – përkujtimore për rastin e 100 vjetorit të lindjes së saj. Ora po afronte dhe njerëzit po futeshin në sallë. Meqenëse kërkush nuk po kontrollonte për ftesa, përfitova nga rasti të futesha edhe unë për të parë e dëgjuar personalisht se si veprohej në kësi rastesh. Në të vërtetë po e mendoja një rast të tillë si një temë të mundshme për tezën e masterit që do të ngjallte shumë interes. Epo, Carpe Diem!

Në hyrje të Teatrit të Operas, një vajzë e bukur dhe e veshur si për festë mbante në dorë një shportë duke i buzëqeshur njerëzve. Për një çast mendova se organizatorët e Ministrisë së Kulturës, duke qenë se brenda vetes kanë edhe sektorin e Trashëgimisë Kulturore dhe i njohin mirë traditat popullore (shqiptare – sigurisht), e kishin vënë vajzën të qeraste të ftuarit me karamele tek porta, siç e donte adeti, e menjëherë më shkoi syri duke kërkuar edhe djalin me duhan – pse jo? Jo djalë me duhan që nuk pashë, po edhe karamelja më doli false. Ajo ishte në të vërtetë një stemë me fytyrën e Nënë Terezës, që zbukurohej nga dy fjongëza të vogla, njëra e bardhe e tjetra blu. Blu si ngjyra e bordurave të veshjes së nënë Terezës. Blu si partia e kryeministrit.

Bingo, thashë me vete, material me thasë po gjej më duket për temën. Bekuar qoftë muza që më bëri të kthej kokën nga posteri i stërmadh. Çfarë masteri, kjo del doktoraturë! Shumë e kënaqur për materialin e bollshëm që shpresoja të gjeja, zura vend diku nga fundi i sallës, pranë një vajze që nuk dukej dhe aq e kënaqur sa unë. Në skenën e teatrit ishin vendosur pesë kolltukë. Dhe ja, dritat e sallës u errën pakëz, ndërsa projektorët u përqendruan më shumë mbi dy persona që po ngjiteshin në skenë. Një burrë dhe një grua. Të dy elegantë, të veshur me klas, diku rreth të dyzetave. Epo, duhet të jenë prezantuesit, mendova, edhe pse ata ngjanin më shumë si prezantues spektakli sesa si moderator konference. Asnjë prej tyre nuk u ul. Në duar mbanin nga një dosje prezantimi blu, me fleta të bardha.

Blu si ngjyra e bordurave të veshjes së nënë Terezës. Blu si partia e kryeministrit.

Dhe patjetër që, në kostumet e tyre elegante, nuk mungonte stema. Kur, gruan e njoha që pa hapur gojë, ishte aktorja Ema Andrea. Po burri, cili aktor të ishte vallë? Ndaj pyeta vajzën e bezdisur pranë meje nëse e njihte ketë aktorin, se mua për shkak të qëndrimit jashtë, sikur nuk po më shëmbëllente ta njihja. Ç‘farë aktori thua? – shqeu vajza sytë nga habia – ai është Ardjan Marashi, drejtori i Qendrës së Studimeve Albanologjike. Këtë radhë habia e pamasë më kishte pushtuar mua. Çfarë? Drejtori i qendrës studimore më prestigjoze në Shqipëri një prezantues? Dhe jo prezantues do si do, por i një ceremoniali ideologjik dhe ideologji bërës? Sepse të krijosh ditën për diell mite e t’i shenjtërosh ato, në emër të fesë e për fenë, në emër të kombit e për kombin, do të thotë të krijosh shtyllat mbështetëse të një ideologjie. Sapo u bëra gati të pyesja sërish, vajza më dha ftesën që ta lexoja, e të mos bënim zhurmë. Në të shkruhej se konferenca përkujtimore për nënë Terezën organizohej mes të tjerash edhe nga QSA. Pra qenia e Ardjan Marashit si prezantues, nuk ishte as e rastësishme e as personale, por zyrtare, si drejtor i QSA.

Ftesa kishte sfond të bardhë me bordura blu.
Blu si ngjyra e bordurave të veshjes së nënë Terezës. Blu si partia e kryeministrit.
Menjëherë më erdhën nëpër mend debatet e para disa viteve në lidhje me reformimin e Akademisë së Shkencave. Të them të drejtën ka qenë një nga reformat që e kam përkrahur me gjithë zemër. Më kujtohet të kem lexuar edhe një shkrim të Artan Fugës, se ishte shumë i zhgënjyer që shqetësimi i vetëm akademikëve kishte qenë se sa i madh do të ishte pensioni i tyre. Fuga thoshte atëherë se synimi i reformës ishte cilësor, që shkenca shqiptare më në fund të bënte kërkime tamam shkencore dhe jo ideologjike, se vazhdimësia në krye të institucioneve shkencore e të njëjtëve persona që kishin bërë propagandë për Partinë e Punës, në vend të studimeve shkencore serioze, kishte bërë që të prodhoheshin artikuj pa vlerë, të krijohej izolim nga arritjet nëpër botë, etj. Dhe kisha presupozuar se me reformën, gjërat duhet të ishin përmirësuar dukshëm, duke pasur shpresën se pas kryerjes së doktoratës, do e gjeja edhe unë veten në një mjedis shkencor shqiptar të reformuar tashmë.

“Se ajo është nëna e të gjithëve, nëna jonë Terezë” – ishin këto fjalë të Marashit, shoqëruar me një pamje tepër dramatike të fytyrës së tij, që më nxorën nga mendimet për reformën. Produkti i reformës, drejtori i Qendrës së Studimeve Albanologjike, ishte duke i thënë njerëzve në sallë dhe shqiptarëve në përgjithësi, se të gjithë e kanë një nënë, por se nëna jonë e përbashkët ishte ajo, Tereza. (Sa më përngjau me thënien e Fatos Nanos së para disa viteve se të gjithë e kishin një babë, e se baba i shqiptarëve, i mirë a i keq, ishte Enver Hoxha – por ama Fatosi nuk kish dalë në rolin e një akademiku kur e deklaroi këtë, e për më tepër takimi ku ajo deklaratë u bë, ishte me simpatizantë të diasporës, e nuk kishte për qëllim mediatizimin dhe reklamën).
Duke mos arritur ende të besoja se ai që po fliste nuk ishte as prift e as aktor, por drejtuesi i të vetmes qendër kërkimore shtetërore, dhe se nuk ndodhesha në një kishë, por në një konferencë, ku Ministria shtetërore e Kulturës dhe Qendra shtetërore Studimore e Albanologjisë ishin organizatorët, u përqendrova fort në ato që po thuheshin:

“E kemi shumëfishuar atë kudo, në sheshe e aeroporte, nëpër institucione të ndryshme, por ai nuk është vetëm se një imazh, vetëm një qasje e jashtme ndaj saj. Por imazhi është vetëm shfaqje e jashtme, e ne duhet t’i qasemi asaj nga brenda, duhet të kuptojmë thelbin e mesazhit të saj. Kjo konferencë kërkon që të shkojmë përtej imazhit, për të arritur në brendi të saj, për të kuptuar e zbatuar atë që ajo, nëna jonë e dashur, na la trashëgimi…”

Mes të tjerash, ky ishte kulminacioni i fjalimit plot pathos të Drejtorit të QSA. Një kryevepër letrare në fakt. Një diskurs prekës, saqë unë mendova se edhe pak e njerëzit do të kapnin shamitë nga tronditja. Përdëllimi ia kish kaluar edhe një predikimi të zakonshëm të një meshe të së dielës. Sepse mesazhi i Terezës ka qenë gjithnjë fetar, dhe t’i kërkosh një komuniteti studiuesish, por edhe më gjerë, se nuk mjaftonin monumentet, por se duhej punuar në drejtim të kuptimit të mesazhit të vërtetë të saj, në mënyrë që edhe ta zbatojnë atë, do të thotë që hapur të pranosh së tashmë institucioni kërkimor më i madh e rëndësishëm i vendit, e ka braktisur  laicitetin në favor të një feje të caktuar në vend, katolicizmit dhe se detyrë e studiuesve është tashmë që të përplotësojnë të kuptuarit e filozofisë fetare aty ku priftërinjtë e lënë atë mangët. Megjithatë nuk është e qartë e nuk u tha në asnjë moment se si mund të bëhej kjo, se çfarë mund të thoshin studiuesit, që teologët të mos e dinin.

Duke e deklaruar konferencën të hapur, aktorja Andrea sqaroi spektatorët e sallës se pas përshëndetjeve, fjalën do ta merrte studiuesi i mirënjohur, Anton Nik Berisha, ndërsa aktorja e madhe shqiptare Tinka Kurti do të pasonte kumtesën shkencore të Berishës duke recituar disa poezi të nënës Terezë. Më pas do të vinte pushimi, ku njerëzit mund të zgjidhnin: kush të dëshironte, mund të rrinte në sallë dhe të shihte dokumentarin me shkrime e citime nga Nënë Tereza, të përgatitur nga Anton Nik Berisha dhe Ardjan Marashi, ndërsa ata që do të donin të pinin një kafe, do të kishin njëkohësisht mundësinë të shihnin ekspozitën me fotografi dhe sende personale të Nënë Terezës, të përgatitur enkas për këtë rast. Tepër kurioze jam të di se cili është roli i QSA në përgatitjen e kësaj ekspozite dhe cili është ai i MTKRS. Më pas konferenca do të vazhdonte me leximin e katër ose pesë kumtesave shkencore për Nënë Terezën, ndërsa Kori Pax Day, i udhëhequr nga Zëvendësministrja e MTKRS Suzana Turku, do ta mbyllte konferencën përkujtimore dhe shkencore, me himne fetare, të cilat i ka edhe si specialitet në fakt.

Nëse organizatore e një evenimenti të tillë do të kishte qenë Kisha Katolike, e cila për ta nxjerrë sa më të plotë e të suksesshme veprimtarinë do të kishte kërkuar ndihmën e Ministrisë së Kulturës, dhe të kishte kontaktuar QSA nëse ndonjë nga studiuesit e saj kishte bërë kërkim shkencor për këtë figurë të shquar të kishës, për asnjë moment nuk do të më kishte bërë përshtypje ajo që pashë, dëgjova e përjetova. Por Kisha Katolike në këtë ngjarje ishte thjeshtë e ftuar, njësoj sikurse Kryetari i Kishës Ortodokse Autoqefale, Janullatosi, si Kryetari i Komunitetit Musliman të Shqipërisë, Selim Muça dhe si Kryegjyshi i Bekashinjve Haxhi Dedej Reshat Bardhi.

Pas përshëndetjes së ministrit Xhaferri, fjalë e cila as që ia vlen të zihet në gojë për nga niveli, fjalën e merr përfaqësuesi i ipeshkvnisë. Meqenëse kjo ishte një veprimtari e organizuar nga shteti dhe jo nga kisha, ai nuk harroi t’i tërhiqte vëmendjen qeveritarëve se varfëria në peshkopatën e tij rritej dita ditës, se mesazhi kryesor i Nënë  Terezës ishte pikërisht luftimi i varfërisë, dhe se nëse shteti synonte vetëm të mburrej me figurën e saj dhe aspak të zbatonte mesazhin e saj, mburrja i vlente vetëm përgjysmë. E në fakt Marashi sapo na kishte thënë se çfarë është bërë deri tani në drejtim të përkujtimit, nuk ishte vetëm se dukje (mburrje në fjalët e priftit) dhe se me këtë konferencë synohej kuptimi dhe zbatimi i thelbit të mesazhit të saj (përpjekja që mburrja të mos mbetej gjysmake – në fjalët e priftit). Synimi është i qartë: prifti (monsinjori) dhe shteti (drejtori i QSA) ishin në unison – si predikimet fetare, ashtu edhe kërkimet shkencore, duhet të ndihmojnë një qëllim suprem, zbatimin e trashëgimisë tereziane.

NDOSHTA MË NË FUND KA ARDHUR KOHA EDHE PËR SHQIPTARËT TË KENË NJË SHTET, NJË IDEOLOGJI, NJË FE. Nacional-komunizmi dështoi në këtë drejtim. Nacional-katolicizmi është zgjidhja tjetër vallë?
Për të mos i mbetur hatëri ortodoksëve, meqë ata janë të krishterë, por jo katolikë, i ftuar për të përshëndetur konferencën ishte edhe hirësia e tij, Janullatosi. Me atë anglishten e tij të këndëshme me theks grek, që më kujtoi kohë të bukura të kaluara me miq grekë në universitet, si e përqëndroi fjalën e tij vetëm tek marrëdhënia e nënë Terezës me Zotin, Janullatosi mënjanoi me elegancë lidhjen e saj me Shqipërinë, duke përfunduar se kontributi i saj i takon në fakt, botës.

Pas tij, në skenë doli sërish Marashi, i cili me përvujtninë më të madhe dhe me një gjysmë-buzëqeshje gjithë mëshirë, iu drejtua sallës:
“Të dashur muslimanë që ndodheni në këtë sallë. Nëna jonë Terezë ju ka dashur shumë, dhe është lutur në vazhdimësi që ju të shtoheni. Ajo ka shkruar edhe poezi për ju, të cilën do ta dëgjoni të recituar nga Ema Andrea.”

A duhet më të komentoj këtë?

Ndërkohë që Ema Andrea recitonte, e në vazhdim, kur kryetari i komunitetit musliman zoti Muça e quante konferencën simpatike dhe të domosdoshme për të përjetësuar figura të ndritura të kombit shqiptar, e më tej akoma, kur përfaqësuesi i bektashinjve mburrej se nënë Tereza e kishte vizituar në kryegjyshatë dhe se personazhi i saj ishte shumë i ngjashëm me Haxhi Bektashin, kur studiuesi i arteve Stefan Capaliku i bënte thirrje studiuesve dhe poetëve të studionin errësirën, vuajtjen, se kjo të bënte sipas nënë Terezës bashkëkohor, dhe pasi i siguroi shqiptarët se kombi i tyre nuk do të zhdukej, për sa kohë e kishte nanën e vet të lumtunume, pasuar nga kumtesa tmerrësisht e gjatë e Anton Nik Berishës për jetën, veprën dhe mendimet filozofike të saj, dhe nga poezitë për madhështinë e Jezusit dhe dashurinë gati xheloze që Nënë Tereza kishte për të, deri kur mbaroi pjesa e parë, ndërkohë pra, njerëzit në sallë reagonin në një mënyrë a në një tjetër. Dikush shfrynte, dikush tjetër qeshte me tallje, të tjerë akoma talljen e shoqëronin përmes komenteve. Megjithëse gjatë gjithë kohës kisha ndjerë një dhunë verbale, sepse shteti kishte shkelur çdo parim laiciteti dhe sepse përjetova live përpjekjen për t’ia nënshtruar edhe njëherë shkencën ideologjisë, nuk arrija të kuptoja këtë qëndrim të njerëzve. Nëse e dinin se do të bezdiseshin e do të mërziteshin, pse kishin ardhur? Sepse, m’u përgjigj ajo vajza e ftesës, në QSA i kishin thënë se pjesëmarrja është e detyrueshme. Dhe sepse, në pushim, dëgjova punonjës të MTKRS se pavarësisht nga dëshira, nuk mund të largoheshin, pasi drejtorët e tyre ishin shumë të vëmendshëm.

Gjithçka në atë sallë ishte dhunë dhe shëmti diktatoriale. Dhe kishin zgjedhur pikërisht figurën e Nënë Terezës për ta bërë këtë. Kur e mendova se kisha bërë niet të regjistrohesha në programin e Brain Gainit për t’u kthyer në Shqipëri pasi të kryeja edhe doktoraturën, u gëzova që ende nuk e kisha bërë këtë.
Me anë të këtyre strategjive, njeriu shqiptar po debilizohet gjithnjë e më shumë, dhe kur them debilizohet, nuk kam për qëllim budallallëkun, por dobësimin. Këto politika, dhe të tjera të dhunshme si këto, e kanë dobësuar në atë masë njeriun shqiptar, saqë e kanë bërë të nënshtrohet ndaj çdo të keqeje. Ky dobësim, debilizim, çon vetvetiu edhe ne dukuri të budallallëpsjes kolektive. Kuptohet se ishte e papranueshme për inteligjencën time të vazhdoja të ndiqja konferencën, edhe pse ndoshta do të kisha mbledhur materiale me shumicë.

I bëj thirrje Drejtorit të Qendrës së Studimeve Albanologjike që urgjentisht të japë dorëheqjen, pasi me këtë që ka bërë, ia ka nënshtruar drejtpërdrejtë shkencën shqiptare ideologjisë, në të njëjtën mënyrë të shëmtuar si u bë kjo gjatë periudhës së komunizmit. Dhe dorëheqja duhet të jetë e shoqëruar me një ndjesë ndaj komunitetit intelektual, të cilit ai po i dhunon në këtë mënyrë lirinë dhe inteligjencën.

Përndryshe, shteti me sinqeritet duhet të pranojë se është duke punuar që katolicizmin ta kthejë në fe zyrtare, duke i dhunuar natyrën laike pikërisht atij institucioni që e ka atë në thelb, kërkimit shkencor.

mirela baxhaku/gazeta sot

Posted in Nacional-Katolicizmi, Nacional-Komunizmi, Parody Science, Të përzgjedhura nga shtypi shqiptar | Tagged , , , , , , , , | Leave a comment

Mbi Nacional-Komunizmin

Filozofi dhe antropologu francez Louis Dumont, në librin e tij “Ese mbi individualizmin” është përpjekur të sqarojë dallimin mes nacionalizmit qytetar dhe atij etnik duke analizuar idetë e Herderit nën dritën e ideologjisë moderne të individualizmit (Dumont 1997). Sipas tij, filozofia e Herderit është një kundërpërgjigje ndaj universalizmit individualist dhe ndaj idesë, se racionalizmi njerëzor është kudo i njëjtë. Sipas Herderit, historia nuk krijohet dhe as luhet nga individët, por nga popujt (volks), që konceptualizohen si individualitete kulturore. Soji njerëzor e shpreh vetveten vetëm përmes këtij individualiteti kulturor, folkut – popullit.
Ndërsa njeriu i iluminizmit është një individ abstrakt, përfaqësues i njerëzimit dhe mbartës i arsyes, i zbrazur prej cilësive të tjera njerëzore, njeriu i Herderit ËSHTË, mendon dhe vepron në të vetmen mënyrë si ia përcakton ato bashkësia e tij kulturore. Vetëm duke qenë pjesë e volk-ut qenia njerëzore merr kuptim (Dumont 1997:121). Në këtë mënyrë Herderi e zhvendos individualizmin nga personi tek grupi në një mënyrë holistike. Teoria etnike e kombeve që rrjedh prej Herderit nuk është në themel e pavarur nga teoria qytetare e kombeve, sipas të cilës kombi bazohet në konsensusin e individëve. Ajo rrjedh prej zhvendosjes së të njëjtit parim nga individi tek bashkësia. (Dumont 1997:122).
Kjo shpjegon pra, se edhe nacionalizmi etnik është gjithashtu një dukuri e modernitetit, por kjo teori si njësi bazë konsideron volkun-popullin dhe nuk atomizohet në individë. (Dumont 1997:123). Duke analizuar rastin gjerman si afërsisht një tip ideal të nacionalizmit etnocentrik, Dumonti prezanton karakteristikat kryesore të këtij lloj nacionalizmi.
“Unë jam gjerman”, thotë  Dumont, “dhe jam njeri vetëm përmes cilësisë së të qënit gjerman”. Cilësia e të qënit njeri jepet vetëm përmes etnicitetit. Për pasojë nënshtrimi i individit përballë etnicitetit konsiderohet normal. Nevoja për emancipim individual është më e dobët sesa për unitet. Konceptimi i kombit si një grup individësh është më e dobët se ajo e kombit si individ kolektiv. Etnocentrizmi, krenaria e të qënit gjerman (apo shqiptar, serb, grek etj.) vijnë si pasoja normale të nacionalizmit etnik.
Nëse do i shihnim idetë e nacionalizmit shqiptar gjatë shekullit të njëzetë nën këtë këndvështrim, do të vërenim se shpesh idetë e nacionalizmit etnik janë përzier edhe me ato të nacionalizmit qytetar. Kjo është normale për vetë natyrën e nacionalizmit, pasi edhe ideja e volkut – popullit nuk është edhe aq abstrakte dhe përafron shpesh me konceptin e masave. Është ky përafrim që shpesh bashkon format komuniste të nacionalizmit me format fashiste të tij. Nga njëra anë janë masat – klasat e ulëta të shoqërisë që janë shtypur vazhdimisht nga elitat – shpesh të konsideruara si  të huaja ose tradhëtare – kozmopolitane. Shpirti i Volkut – popullit qëndron tek këto masa të shtypura e të varfra, që thuajse gjithnjë janë autoktone.
Komunizmi lufton kundër klasës shtypëse, pra edhe tradhëtare dhe kundër politikave kolonialiste. Masat, që njëkohësisht janë edhe vetë  populli autokton, nëse më në fund do të marrin pushtetin, do ta pastrojnë vendin prej tyre, duke përmbushur njëkohësisht qëllimin civik (individët, statusi ekonomik e shoqëror i të cilëve përcaktohet nga përkatësia klasore – pra masat, më në fund kanë pushtetin – pushteti popullor) dhe atë kombëtar (një popull, një shtet). Me pak fjalë, kjo është ideologjia nacional-komuniste, ku statusi i individit përcaktohet nga klasa dhe etniciteti. Për pasojë përkatësia në një klasë apo / dhe etni tjetër, nuk është edhe kaq e mirëpritur në këtë ideologji. Minoritetet etnike dhe kulakët, apo mikroborgjezët përfaqësojnë një rrezik real për të. Tjetri, i ndryshmi, konceptohet si armik, e për pasojë, nëse nuk eliminohet fizikisht, përjashtohet nga shumë liri dhe të drejta që përndryshe i përkasin qytetarit normal të atij shteti. Ajo që nacional – komunizmi bën, është kombinimi i hegjemonizimit etnik herderian (volku si individ kolektiv – tjetri me etni të ndryshme ose duhet asimiluar ose duhet eliminuar), kombinuar me hegjemonizimin klasor marksist (shoqëri komuniste pa klasa-armiku i klasës nuk ka vend në atë shoqëri). (m.b.)

© nacionalizmidhedemonetetjere

Posted in Nacional-Komunizmi | Leave a comment